Түбәндәге эчтәлек кытай чыганагыннан машина тәрҗемәсе ярдәмендә, соңыннан редакцияләүсез тәрҗемә ителә.
Вьетнам һәм кытай телләрен тәрҗемә итү процессында еш кына кайбер аңлашылмаучанлыклар була, алар тәрҗемәнең төгәллегенә генә түгел, ә мәгълүматның дөрес булмавына яки ялгыш таратылуына да китерергә мөмкин. Менә тәрҗемә белән бәйле кайбер еш очрый торган аңлашылмаучанлыклар һәм аларга туры килә торган чишелешләр.
1. Тел структурасындагы аермалар
Вьетнам һәм кытай телләре арасында грамматика структурасында зур аермалар бар. Вьетнам телендәге җөмлә структурасы чагыштырмача сыгылмалы, фигыльләр гадәттә җөмлә уртасында урнашкан, ә кытай телендә ия, хәбәр һәм объектның билгеләнгән тәртибенә күбрәк басым ясала. Бу структураль аерма тәрҗемә вакытында аңлашылмаучанлыкларга яки мәгълүмат югалуга китерергә мөмкин. Мәсәлән, вьетнам телендә раслауны белдерү өчен икеләтә инкарь кулланылырга мөмкин, ә кытай телендә шул ук мәгънәне җиткерү өчен ачыкрак раслау лексикасы кирәк.
Бу проблеманы чишү юлы - тәрҗемә ителгән кытай җөмләсенең кытай теленең белдерү гадәтләренә туры килүен тәэмин итү өчен җөмләнең грамматик структурасына тиешле төзәтмәләр кертү. Тәрҗемәчеләр оригиналь текстның максатын тирәнтен аңларга һәм кытай грамматикасы кагыйдәләренә нигезләнеп, тиешле төзәтмәләр кертергә тиеш.
2. Сүзлекнең туры мәгънәдә тәрҗемәсе мәсьәләсе
Сүзлекнең туры мәгънәдә тәрҗемәсе - тәрҗемәдә киң таралган ялгыш фикерләрнең берсе. Вьетнам һәм кытай телләрендә төрле мәгънәләргә ия булган күп сүзләр бар, хәтта аларны турыдан-туры туры китереп булмый торган очраклар да бар. Мәсәлән, вьетнам телендәге "c ả m ơ n" сүзе турыдан-туры "рәхмәт" дип тәрҗемә ителә, ләкин гамәлдә кытай телендәге "рәхмәт" сүзе формальрәк яки көчлерәк эмоциональ тонга ия булырга мөмкин.
Сүзлекнең туры мәгънәдә тәрҗемәсе аркасында килеп чыккан аңлашылмаучанлыкларны булдырмас өчен, тәрҗемәчеләр контекстның чынбарлыктагы ихтыяҗларына нигезләнеп, тиешле кытай теленең сүзләрен сайларга тиеш. Оригиналь текстның мәдәни нигезен һәм эмоциональ чагылышын аңлау өчен, шул ук ниятне белдерә ала торган кытай теленең гыйбарәсен сайлау бик мөһим.
3. Идиомалар һәм идиомаларны дөрес кулланмау
Идиомалар һәм идиомалар тәрҗемәдә еш кына дөрес аңлашылмый, чөнки бу сүзләрнең еш кына үзенчәлекле мәдәни нигезләре һәм контекстлары бар. Вьетнам телендә кайбер идиоматик гыйбарәләр һәм идиомаларның кытай телендә төгәл туры килүе булмаска мөмкин. Мәсәлән, вьетнам телендәге "Đ i ế c kh ô ng s ợ s ú ng" (турыдан-туры "коралдан курыкмыйм" дип тәрҗемә ителә) гыйбарәсе кытай телендә турыдан-туры туры килүе булмаска мөмкин.
Бу мәсьәләне хәл итү ысулы - фразеологизмнарның яки идиомаларның мәгънәсен укучыларга сүзгә-сүз тәрҗемә түгел, ә ирекле тәрҗемә аша җиткерү. Тәрҗемәчеләр бу фразеологизмнарның мәдәнияттәге гамәли мәгънәсен аңларга һәм шул ук төшенчәләрне җиткерү өчен охшаш кытайча сүзтезмәләрне кулланырга тиеш.
4. Мәдәни аермалар аркасында килеп чыккан аңлашылмаучанлыклар
Мәдәни аермалар - тәрҗемәдәге тагын бер зур кыенлык. Вьетнам һәм Кытай арасындагы мәдәни аермалар кайбер төшенчәләрне яки сүзтезмәләрне аңламауга китерергә мөмкин. Мәсәлән, Вьетнам мәдәниятендә кайбер сүзтезмәләрнең кытай телендә билгеле булмаган махсус социаль яки тарихи мәгънәләре булырга мөмкин.
Мәдәни аермалар китереп чыгарган проблемаларны җиңү өчен, тәрҗемәчеләргә ике мәдәниятне дә тирәнтен аңларга, бу мәдәниятләрнең үзенчәлекле чагылышларын ачык билгеләргә һәм тәрҗемә вакытында аларны кытай укучылары аңларлык итеп аңлатырга яки төзәтергә кирәк.
5. Тон һәм интонациядә тайпылыш
Төрле телләрдә тон һәм интонация төрле булырга мөмкин. Вьетнам һәм кытай телләрендә дә әдәплелек, басым яки инкарь итүне белдергәндә тон аермалары бар. Бу аермалар тәрҗемә процессында эмоциональ төсмерләрнең югалуына яки аңлашылмавына китерергә мөмкин. Мәсәлән, вьетнамлылар әдәплелекне белдерү өчен көчле тонлы сүзләр куллана ала, ә кытай телендә йомшакрак сүзләр кирәк булырга мөмкин.
Тәрҗемәчеләргә үзләренең тонын һәм интонациясен кытайча сөйләм гадәтләренә туры китереп көйләргә кирәк, тәрҗемә ителгән текстның хис-тойгылар һәм әдәплелек ягыннан Кытай стандартларына туры килүен тәэмин итү өчен. Тәрҗемәдә төгәллек һәм табигыйлык тәэмин итү өчен телдәге нечкә аермаларга игътибар итегез.
6. Милек терминнарын тәрҗемә итү
Исемнәрне тәрҗемә итү дә киң таралган ялгыш фикер. Вьетнам һәм кытай телләрендә урын исемнәре, шәхси исемнәр, оешма структуралары һ.б. кебек исемнәрне тәрҗемә итүдә каршылыклар булырга мөмкин. Мәсәлән, Вьетнам урын исемнәренең кытай телендә берничә тәрҗемәсе булырга мөмкин, ләкин бу тәрҗемәләр һәрвакытта да бер үк түгел.
Яраклы исемнәр белән эш иткәндә, тәрҗемәчеләр эзлеклелек принцибын үтәргә һәм стандартлаштырылган тәрҗемә ысулларын кулланырга тиеш. Билгесез атамалар өчен тәрҗемәнең төгәллеген һәм эзлеклелеген тәэмин итү өчен тиешле материалларга яки белгечләргә мөрәҗәгать итү җиңел.
7. Сүзгә-сүз тәрҗемә һәм ирекле тәрҗемә арасындагы баланс
Сүзгә-сүз тәрҗемә һәм ирекле тәрҗемә - тәрҗемәдә ике мөһим ысул. Вьетнам теленнән кытай теленә тәрҗемә иткәндә, сүзгә-сүз тәрҗемә еш кына аңлашылмаучанлыкларга яки мәгънәләрнең ачык булмавына китерә, ә ирекле тәрҗемә оригиналь текстның ниятен яхшырак җиткерә ала. Ләкин артык ирекле тәрҗемә тәрҗемәдә оригиналь текстның кайбер детальләрен яки үзенчәлекләрен югалтуга китерергә мөмкин.
Тәрҗемәчеләргә сүзгә-сүз тәрҗемә һәм ирекле тәрҗемә арасында баланс табарга, оригиналь текстка тугры калырга һәм шул ук вакытта тәрҗемәне кытай теленең сүзтезмә гадәтләренә туры китерергә кирәк. Оригиналь текстны тирәнтен аңлау аша тәрҗемәчеләр мәгълүматның төгәллеген саклап калып, тәрҗемәне табигыйрак һәм аңлаешлырак итә алалар.
8. Контекст һәм башлангыч белемнәрнең җитмәве
Тәрҗемәнең төгәллеге еш кына контекстны тулысынча аңлауга һәм оригиналь текстның нигезен белүгә бәйле. Әгәр тәрҗемәче Вьетнам җәмгыяте, тарихы яки гореф-гадәтләре белән таныш булмаса, тәрҗемә барышында кайбер детальләрне яки аңлашылмаучанлыкларны күрмәү җиңел.
Бу хәлдән качу өчен, тәрҗемәчеләр тәрҗемә алдыннан тиешле социаль, мәдәни һәм тарихи нигезләрне аңлау өчен кирәкле тикшерүләр үткәрергә тиеш. Бу тәрҗемәнең төгәл булуын гына түгел, ә оригиналь текстның ниятен һәм мәдәни мәгънәсен тулысынча чагылдыруын да тәэмин итә.
Вьетнам һәм кытай телләре арасындагы тәрҗемә процессы кыенлыклар һәм катлаулылыклар белән тулы. Югарыда телгә алынган киң таралган ялгыш фикерләрне аңлау һәм аларны хәл итү тәрҗемәнең төгәллеген һәм сыйфатын сизелерлек яхшырта ала. Тәрҗемәчеләргә ныклы тел нигезе һәм мәдәни белемнәр булырга, шулай ук телара аралашуда төгәл һәм нәтиҗәле мәгълүмат тапшыруга ирешү өчен тәрҗемә күнекмәләрен кулланырга кирәк.
Бастырып чыгару вакыты: 2024 елның 28 ноябре